Mainmenu

Toeval, strategie en succes in het leven van Nederlandse kunstenaars (1600-1920)

In hoeverre waren kunstenaars verantwoordelijk voor hun eigen succes? Het nieuwe dubbelnummer van Oud Holland staat in het teken van de manieren waarop Nederlandse kunstenaars tussen 1600 en 1920 in hun artistieke carrière actief en bewust weerstand boden aan het lot. Alle artikelen in het nummer zijn geschreven door medewerkers van het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis.


Kunstenaars probeerden in hun carrière omstandigheden te creëren waarin ze zoveel mogelijk kans op succes hadden. Dat deden ze door het toeval zoveel mogelijk naar hun hand te zetten. Toeval is een weinig onderzocht fenomeen in de sociaaleconomische kunstgeschiedenis, maar blijkt voor kunstenaars een belangrijk thema. Het besef van wat nodig is voor het afdwingen van succes, blijkt opmerkelijk consistent te zijn en sluit aan bij moderne theorieën die succes beschrijven als een sociaal fenomeen, namelijk dat van actief netwerken.

In hun zoektocht naar de juiste connecties reisden kunstenaars naar plaatsen waar ze collega’s verwachten te ontmoeten, andere kunstwerken te zien en hun eigen werk verder te ontwikkelen. Ook gaan ze bewust op zoek naar de meest kansrijke plekken om hun eigen werk tentoon te stellen en particuliere of institutionele kopers te vinden. Succes kan soms vanzelfsprekend lijken, maar dat is verre van juist, zoals blijkt uit dit nummer van Oud Holland.

De bijdragen in dit bijzondere RKD-nummer putten uit de zeventiende- en achttiende-eeuwse kunstliteratuur en uit de levens van kunstenaars als Herman Saftleven (1609-1685), Cornelis van Spaendonck (1756-1839), Hendrik Willem Mesdag (1831-1915) en Piet Mondriaan (1872-1944). De auteurs onderzoeken hoe netwerkstrategieën worden ingezet om succes niet aan het toeval over te laten. De inleiding en vijf artikelen in dit nummer komen voort uit het Moving Masters-programma over artistieke mobiliteit. Dit RKD-onderzoek werd in 2018-2019 geleid door Elmer Kolfin. Ga naar oudholland.rkd.nl voor de samenvattingen van de artikelen.

1. Cover Oud Holland 2022-2/3, jaargang 135
2. Anoniem, Zaal op de Nederlandse kunstafdeling in St. Louis, 1904, collectie RKD
3. Gerard van Spaendonck, Stilleven met bloemen in een mand, 1785, Musée Fontainebleau, inv. INV 1854


Oud Holland – Journal for Art of the Low Countries 2022 – 2/3, jaargang 135:

Elmer Kolfin
Going to the market: Chance, strategy and success in the lives of Dutch artists (1600-1920)

Elmer Kolfin
Success and chance in Dutch art literature (1604-1752)

Laurens Schoemaker
The flying start of Herman Saftleven’s painting career: His early Utrecht years (1633-1643)

Mayken Jonkman
The inadvertent success of a still life artist: Gerard van Spaendonck’s career in Paris (1769-1822)

Julia Krikke
Royal commissioner of fine arts: Hendrik Willem Mesdag’s work for the St. Louis World’s Fair (1904)

Wietse Coppes & Leo Jansen
Beyond categorisation: On Piet Mondrian’s artistry and success (1911-1919)


Over Oud Holland

Het oudste nog bestaande kunsthistorische tijdschrift van de wereld is een periodiek van Nederlandse bodem. Vanaf 1883 tot heden publiceert Oud Holland – Journal for Art of the Low Countries wetenschappelijke bijdragen over belangrijke archiefvondsten en grote kunsthistorische ontdekkingen. Oud Holland richt zich op kunst uit de Lage Landen van ca. 1400 tot 1920. Ga voor meer informatie en nieuws, online reviews, abonnementen en informatie voor auteurs naar oudholland.rkd.nl.