Mainmenu

Nieuwe archiefvondst werpt licht op Jordaens' carrière in Nederland

De Antwerpse meester Jacques Jordaens (1593-1678) kan op verschillende manieren met de Noordelijke Nederlanden in verband worden gebracht. Na de dood van zijn beroemde stadgenoten Peter Paul Rubens (1577-1640) en Anthony van Dyck (1599-1641) kreeg hij steeds meer belangrijke opdrachten in Nederland, en specifiek in Den Haag. Een recent ontdekte notariële akte, bewaard in het Haags Gemeentearchief, geeft belangrijke inzichten in deze contacten.

Het belang van het pas ontdekte archiefstuk is dat twee onderbelichte aspecten van Jacques Jordaens' carrière worden verduidelijkt. Enerzijds zijn artistieke en commerciële banden met de Noordelijke Nederlanden en anderzijds zijn familiebanden die voortvloeien uit het huwelijk met Catharina, de dochter van zijn leermeester Adam van Noort. Het document toont ondubbelzinnig aan hoezeer Jordaens' beroeps- en gezinsleven met elkaar verweven waren. Zonder vangnet van de overheid waren bloedverwanten en schoonfamilies van cruciaal belang om te overleven.

In 1648 vertrouwde Jordaens zijn zwager Martinus van Noort de taak toe om in Den Haag geld in te zamelen voor de verkoop van kunst en goederen. Deze samenwerking kan worden gezien als een ontbrekende schakel tussen de Antwerpse uitvalsbasis van de schilder en zijn internationale onderneming, waarin Den Haag nu kan worden geïdentificeerd als belangrijkste stad. Naast Martinus van Noort kunnen maar liefst vier andere zakenpartners in Den Haag worden genoemd. Onder meer Johannes Silvercroon en Henricus Hondius waren betrokken bij de opdracht van de Zweedse koningin. Kortom, het ontdekte archiefdocument geeft essentiële informatie over de strategie op de internationale kunstmarkt van de schilder-ondernemer Jacques Jordaens.

Dit archiefstuk is ontdekt en geanalyseerd door Leen Kelchtermans en Katharina Van Cauteren en wordt besproken in het laatste nummer van Oud Holland: 'Business partner in The Hague: New archival document about Jacques Jordaens', Oud Holland 132 (2019), pp. 79-86.


1. Notariële akte betreffende de transacties van Martinus van Noort aan Jacques Jordaens, 23-11-1648, Den Haag, Haags Gemeentearchief.
2. Jacques Jordaens, Zelfportret met de familie Van Noort, ca. 1615-1616, doek, 130,5 x 159 cm, Kassel, Museumslandschaft Hessen Kassel.