Mainmenu

Vrouwen in de Nederlandse kunstwereld 1780-1980

In het project De andere helft. Het aandeel van vrouwen in de Nederlandse kunstwereld zal de rol van vrouwen in de kunstwereld en specifiek in museale collecties in Nederland in de periode 1780-1980 worden onderzocht. Het RKD werkt in dit project samen met het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum en de Universiteit van Amsterdam.


Vrouwen in de kunstwereld

De bijdragen van vrouwelijke verzamelaars, conservatoren, kunsthistorici en andere kunstbemiddelaars zijn tot op heden sterk onderbelicht gebleven. Slechts een handvol verzamelaars zoals Helene Kröller-Müller en Sientje Mesdag-van Houten zijn nu nog bekend als fanatieke kunstkopers dankzij de musea die zij (mede) oprichtten. De verzamelactiviteiten van veel vrouwen zijn echter in de vergetelheid geraakt omdat hun naam en identiteit verborgen zijn geraakt achter die van hun man of omdat hun collecties zelf niet gewaardeerd werden. De tijd is rijp voor onderzoek naar de rol van vrouwen in het museale veld en bij de vorming van Nederlands cultureel erfgoed in de periode 1780-1980.

1. Theo van Doesburg, Nelly van Doesburg in door François Angiboult, Comtesse d' Oettingen ontworpen kostuum, 1923, collectie RKD, archief Theo en Nelly van Doesburg
2. Til Brugman en Piet Mondriaan in diens atelier, 26 rue du Départ, Parijs, september 1927, collectie RKD
3. Leo Gestel, Portret van Maria Johanna Everdina Schoenmakers, 1911, collectie onbekend


Pilot project

Het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis start samen met Rijksmuseum Amsterdam, Stedelijk Museum Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam een pilot om inzicht te krijgen in het aantal vrouwen dat actief was in de Nederlandse kunstwereld. Voor de pilot zullen de archieven en collecties van het RKD een belangrijke bron van informatie zijn. In de tweede fase van dit project zal het onderzoeksgebied worden uitgebreid en zullen circa twintig musea door heel Nederland aansluiten om nieuwe namen en verhalen aan het licht te brengen. Als vervolg op de eerste succesvolle expertmeeting in juni 2021 zullen er meerdere symposia, werkgroepen, publicaties en tentoonstellingen georganiseerd worden rondom dit thema. Gedurende het project zal Harper’s Bazaar elk kwartaal aandacht besteden aan vrouwen in de kunstwereld. Daarnaast heeft dit project als doel de aandacht voor vrouwen in de kunstwereld duurzaam in te bedden binnen de kunstgeschiedenis.


Inventarisatie en casestudies

De algemene inventarisatie van vrouwen in de Nederlandse kunstwereld zal worden gecombineerd met individuele casestudies, waardoor er meer inzicht wordt verkregen in de mogelijkheden, keuzes, receptie, smaak en netwerken van deze vrouwen. Ook worden instituuts-overstijgende handelingen van vrouwelijke verzamelaars en museummedewerkers in kaart gebracht. Waarschijnlijk was hun rol in de Nederlandse kunstwereld groter en essentiëler dan tot nu toe gedacht is. Deze vrouwen lijken zich minder dan mannen te leiden door de gangbare smaak of door objecten die status aan de verzamelaar toekenden. Wanneer het om schilderijen gaat, leken vrouwen dan ook ‘avontuurlijker’ te verzamelen, bovendien verzamelden ze vaker kunstnijverheidsobjecten, zoals textiel. Alle gevonden informatie over vrouwen in de Nederlandse kunstwereld wordt centraal en voor iedereen online toegankelijk en continue aangevuld op RKD Explore.

1. George Hendrik Breitner, Portret van Saar de Swart, 1900-1924, collectie Amsterdam Museum
2. Thérèse Schwartze, Portret van Lizzy Ansingh, 1902, collectie Rijksmuseum Amsterdam
3. Sientje Mesdag-van Houten lezend in haar kamer, 1890-1900, collectie Groninger Archieven